Η περίπτωση της σόγιας

Η σόγια ανήκει στην οικογένεια των οσπρίων. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι σόγιας, από τους οποίους ο πιο διαδεδομένος είναι η κίτρινη ή κοινή σόγια. Πρωτοεμφανίστηκε στην Κίνα και αποτελεί μαζί με τα προϊόντα της εδώ και αιώνες καθημερινή τροφή διάφορων ασιατικών λαών. Οι κυριότεροι παραγωγοί της σόγιας είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες (32%), Βραζιλία (28%), η Αργεντινή (21%), Κίνα (7%) και η Ινδία (4%).

Τα φασόλια σόγιας είναι το μόνο φυτικό προϊόν που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη, αντίστοιχη με αυτή που βρίσκουμε μόνο σε προϊόντα ζωικής προέλευσης. Τα φασόλια σόγιας περιέχουν σημαντικές ποσότητες σε φυτικό οξύ, α-λινολενικό οξύ, ισοφλαβόνες και νταϊντζείνη. Επίσης είναι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού, όπως ασβέστιο, σίδηρο, ψευδάργυρο, μαγνήσιο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και φολικό οξύ.

Περίπου τα 2/3 των συσκευασμένων τροφίμων περιέχουν παράγωγα σόγιας, όπως σογιέλαιο, λεκιθίνη σόγιας ή σογιάλευρο (σοκολάτες, μπισκότα, αρτοπαρασκευάσματα, δημητριακά, παγωτά, μαργαρίνες, γλυκά, αναψυκτικά διαίτης). Προϊόντα σόγιας όπως το TVP (φυτική πρωτεΐνη σόγιας) για παράδειγμα, είναι σημαντικά συστατικά σε πολλά κρέατα και γαλακτοκομικά προϊόντα, έχοντας επίσης εφαρμογές στη βιομηχανία τροφίμων.

Η διατροφική αξία της σόγιας (100 γρ.)

Θερμίδες : 141
Πρωτεΐνη : 14 γρ.
Λίπος : 7,3 γρ.
Aσβέστιο: 83 mg
Xοληστερίνη : 0
Φυτικές ίνες : 6,1 mg
Σίδηρος : 3 mg
Κάλιο : 510 mg
Bιταμίνη E : 1,1 mg
Ψευδάργυρος : 0,9 mg

Μερικά από τα πιο διαδεδομένα πρωτογενή προϊόντα σόγιας είναι :

Το αλεύρι σόγιας : πρόκειται για το αλεύρι από την κονιορτοποίηση των φασολιών σόγιας. Θεωρείται μια άμεση πηγή πρωτεΐνης με χαμηλό κόστος και χρησιμοποιείται στην παρασκευή έτοιμων γευμάτων, αλλά και στις ζωοτροφές.
Το σογιέλαιο : είναι τα έλαιο που εξάγεται από τους καρπούς της σόγιας και είναι ένα ακόμη προϊόν από την επεξεργασία της. Διατροφικά δεν έχει την ίδια αξία με το ελαιόλαδο και όταν θερμανθεί κατά το μαγείρεμα, καταστρέφεται η δομή του δημιουργώντας trans οξέα. Σε σχέση όμως με τα υπόλοιπα σπορέλαια έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη και έχει φυσικά αντιοξειδωτικά συστατικά αν καταναλωθεί ωμό.
Το γάλα σόγιας : φτιάχνεται από τα φασόλια σόγιας που έχουν μουλιάσει σε νερό και το υγρό που εξάγεται είναι το γάλα της σόγιας. Περιέχει ενισχυτικά γεύσης, γιατί η φυσική τους γεύση δεν είναι καλά ανεκτή. Αποτελεί καλή λύση στην νηστεία, την χορτοφαγία αλλά και σε όσους έχουν δυσανεξία στη λακτόζη.
Γιαούρτι σόγιας : παρασκευάζεται όπως και το κοινό γιαούρτι, προστίθενται δηλαδή ειδικά ένζυμα (πυτιά) στο γάλα της σόγιας για να πήξει.
Tόφου : πρόκειται για ένα είδος μαλακού τυριού που φτιάχνεται από γάλα σόγιας. Δεν έχει ιδιαίτερη γεύση και ίσως είναι περισσότερο αλμυρό από το κανονικό τυρί.
Mίζο : φτιάχνεται από φασόλια σόγιας, αναμεμιγμένα με ρύζι και αλάτι και στην ουσία παράγεται μια πάστα
Σάλτσα σόγιας : φτιάχνεται από φασόλια σόγιας, νερό, πολύ αλάτι, συντηρητικά και τεχνητά αρώματα και χρησιμοποιείται για να νοστιμίζει τα φαγητά και τις σαλάτες
Κιμάς σόγιας : φτιάχνεται από ξηρά φασόλια σόγιας και συναγωνίζεται επάξια όλες τις ζωικές τροφές δίνοντας την αίσθηση του κανονικού κιμά

Σύμφωνα με την Επιτροπή Διατροφής της American Heart Association, πρόσφατες κλινικές μελέτες απέτυχαν να επιβεβαιώσουν ότι η πρωτεΐνη της σόγιας έχει κλινικά σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία. Επιπλέον, δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια των ισοφλαβονών της σόγιας για την πρόληψη ή τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, του ενδομητρίου και του προστάτη. Τα στοιχεία από τις κλινικές δοκιμές είναι πολύ λίγα και υπάρχουν επιφυλάξεις όσον αφορά τις πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις. Τα προϊόντα σόγιας, όπως τα φρέσκα ή κατεψυγμένα φασόλια σόγιας, το tofu και τα μπιφτέκια σόγιας μπορούν να είναι ευεργετικά για την υγεία της καρδιάς όταν αντικαθιστούν τρόφιμα όπως τα χάμπουργκερ, το τυρί και άλλες πηγές κορεσμένου λίπους από τη διατροφή. Παρόλα αυτά παρέχουν πολύ μικρό πλεονέκτημα σε σχέση με τις άλλες πλήρεις πρωτεΐνες, όπως η καζεΐνη, το αυγό και τα άπαχα πουλερικά. Πρόσφατες κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση πρωτεΐνης σόγιας σε σχέση με ζωικές πρωτεΐνες μπορεί να μειώσει την ολική και την κακή LDL-χοληστερόλη. Ωστόσο οι ίδιες μελέτες δείχνουν ότι είναι απαραίτητα 25 γραμμάρια πρωτεΐνης σόγιας καθημερινά στη διατροφή για να υπάρξει μια σημαντική μείωση της χοληστερόλης.

Βέβαια, τα τελευταία χρόνια πολλές είναι οι φωνές που προειδοποιούν για τις αρνητικές επιπτώσεις της σόγιας στην υγεία μας, ιδίως της γενετικά τροποποιημένης (μεταλλαγμένης), αλλά όχι μόνο αυτής. Με τον όρο γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί εννοούμε τους ζωντανούς οργανισμούς στους οποίους εισάγουμε τεχνητά ένα ξένο γονίδιο που προσδίδει ένα νέο χαρακτηριστικό στον οργανισμό π.χ. ανθεκτικότητα σε παράσιτο. Όταν ενσωματωθεί στο γενετικό υλικό αυτό το κύτταρο τού γενετικά τροποποιημένου οργανισμού, τα νέα χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται στους απογόνους του. Η σόγια και το καλαμπόκι είναι τα δύο κύρια μεταλλαγμένα προϊόντα που κυκλοφορούν στην παγκόσμια αγορά, με την παραγωγή της μεταλλαγμένης σόγιας να αγγίζει το 85% στις Ηνωμένες Πολιτείες, και το 98% στην Αργεντινή. Περισσότερο από το 60% των τροφίμων περιέχει παράγωγα σόγιας, όπως αλεύρι, πρωτεΐνες, λεκιθίνη (Ε322), φυτικά έλαια, κλπ. Υπάρχουν δύο ειδών καλλιέργειες γενετικώς τροποποιημένης σόγιας, η Roundup Ready και η Vistive Gold.

Η επέμβαση στους νόμους και μηχανισμούς της φύσης, αναδεικνύει μια σειρά από προβληματισμούς, που αφορούν την παραβίαση των αξιών τόσο της ανθρωπότητας, όσο και των ίδιων των οργανισμών που μεταλλάσσονται. Η ανάμιξη ζωικών και φυτικών γονιδίων γεννά ερωτήματα, σχετικά με το τι προϊόντα είναι τελικά αυτά που προκύπτουν. Οι κίνδυνοι μπορεί να είναι καταστροφικοί τόσο για την υγεία μας όσο και για το περιβάλλον.

Πιθανοί κίνδυνοι από την κατανάλωσης σόγιας:

· Kαρκίνος του μαστού. Δεν είναι σαφές αν η σόγια μειώνει ή αυξάνει τον κίνδυνο για τον καρκίνο του μαστού, καθώς υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν και τα δύο.

· Kίνδυνος από τα φυτο-οιστρογόνα. Δύο συστατικά της σόγιας (genistein και daidzein) έχουν οιστρογονική δράση σε ανθρώπους και ζώα, η οποία μπορεί να εμπεριέχει κινδύνους, ειδικά για τις εγκύους, το έμβρυο, και τα βρέφη. Οπωσδήποτε, το μητρικό γάλα ή το βρεφικό γάλα είναι προτιμότερα από το γάλα σόγιας. Υψηλές δόσεις των φυτοοιστρογόνων της σόγιας έχουν βρεθεί επίσης να επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδή αδένα.

· Aλλεργίες. Έχουν αναφερθεί αρκετές περιπτώσεις αλλεργιών και δυσανεξιών στη σόγια. Bρετανοί επιστήμονες επισημαίνουν πως η γενετικώς τροποποιημένη σόγια μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες συχνότερα από ό,τι η συμβατική ή η βιολογική σόγια. O καλύτερος τρόπος για να διαπιστώσει κανείς αν έχει αλλεργία στη σόγια είναι να τρώει αρχικά μικρές ποσότητες.

· Αναποτελεσματικότητα των φαρμάκων λόγω αύξησης της αντίστασης των μικροβίων στα αντιβιοτικά (νεομυκίνη, στρεπτομυκίνη, αμπικιλλίνη, καναμυκίνη). Αυτό έχει ως συνέπεια την αναποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών στον οργανισμό, όταν αυτό είναι αναγκαίο π.χ. στην ανάρρωση κάποιας ασθένειας.

Πώς να ωφεληθούμε από τη σόγια:

· Αγοράζοντας μόνο βιολογική ή πιστοποιημένα μη μεταλλαγμένη σόγια (Non GMO)

· Καταναλώνοντας σόγια με μέτρο και συμπληρώνοντας τη διατροφή μας με όσπρια, ψάρι, γαλακτοκομικά, ή άπαχο κρέας για πρωτεΐνη.

· Ας μη θεωρούμε τη σόγια «διατροφικό θαύμα», όπως πολλές φορές την αποκαλούν τα μέσα ενημέρωσης για διαφημιστικούς και εμπορικούς λόγους, αλλά έναν άλλο κρίκο σε μια ισορροπημένη διατροφή

Επιμέλεια:

Παναγιώτης Μητρογιάννης
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

via Fresh Press

Comments

comments

Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.